Μια κερκυραϊκή μάρτσια... Το δικό μας Πεπρωμένο...

Μιχάλης Μιχαλόπουλος

Δημήτρης Δαπέργολας

 Ο κάθε άνθρωπος γεννιέται με την   ικανότητα του δασκάλου. Η φύση του δασκάλου υπάρχει μέσα στην πλάση. Μόνο με την καρδιά οδηγείται του ανθρώπου η καρδιά! Αυτή η αγάπη οδηγεί τον νέο στο να αναγνωρίσει τον εαυτό του και να βρει τον δρόμο της ζωής και δίνει στον δάσκαλο πίστη και γαλήνη! Αυτός που αγαπάει ΔΕ λυγάει, ΔΕΝ κάμπτεται, ΔΕΝ κουράζεται, τρέφεται με το πνεύμα της θυσίας... 

Αυτός είναι ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ...

Η τέχνη βασίζεται στην εμπειρία και στο ταλέντο και η μουσική είναι δίχως αμφιβολία η βασίλισσα των τεχνών, σπάνια όμως έχεις την τύχη να ακούσεις τόσο υψηλού επιπέδου ακούσματα χωρίς να χρειαστεί να πληρώσεις το αντίστοιχο χρηματικό αντίτιμο. Εξάλλου ποιος μπορεί να κοστολογήσει την τέχνη; Να της βάλει τιμή και να στην προσφέρει;

Γι’ αυτό στην Κέρκυρα έρχεται κοντά σου ελεύθερη, έτσι όπως πρέπει να είναι, σε διαπερνά χωρίς δισταγμό, στο χέρι σου είναι να τη μετρήσεις και να αναρωτηθείς αν άξιζε. Δεν έχω γνωρίσει κανέναν πάντως να πει πως δεν άξιζε να σταθεί στην άκρη του δρόμου περιμένοντας να ακούσει έργα κλασικά μεγάλων συνθετών.

Σπάνια όμως ξέρεις τους δημιουργούς, την ιστορία που κρύβεται πίσω από ένα κομμάτι.
Ίσως γιατί έχει πλημμυρίσει τόσο η ψυχή σου, έχει γεμίσει από συναισθήματα και σου φαίνεται περιττό να ψάξεις, να μάθεις, έτσι όμως ένα έργο μένει ανολοκλήρωτο. Όπως θες να μάθεις τα πάντα για το παρελθόν του ανθρώπου που ερωτεύεσαι, ώστε να συμπληρώσεις όλα τα κομμάτια, να νιώσεις πως τον ξέρεις, να τον αγαπήσεις, έτσι και με τη μουσική για να σε απελευθερώσει ένα κομμάτι, πρέπει να το κάνεις δικό σου, να γνωρίσεις το παρελθόν του, την προέλευση του! Από πού ξεκίνησε για να σε φτάσει. Και τελικά να του παραδοθείς ολοκληρωτικά και να το λατρέψεις.

Κάθε Μεγάλη Παρασκευή η λιτανεία της Μητροπόλεως ''ανοίγει'' μοναδικά. Ο Καποδίστριας περνά την πύλη του Αγίου Γεωργίου και σε μαγεύει, με ένα κομμάτι δυνατό μελωδικό και δραματικό τόσο που σκίζει τη ψυχή σου! Είναι το Πεπρωμένο και είναι γραμμένο από το μαέστρο της φιλαρμονικής τον κ. Μιχάλη Μιχαλόπουλο. Μια μάρτσια δική μας, Κερκυραϊκή. Τόσο μοναδική όσο και τούτος ο τόπος. Μια κατάθεση κερκυραϊκής ψυχής. Την αγάπησα από την πρώτη στιγμή, από το πρώτο άκουσμα, τόσο που τρέμουν τα χέρια μου που την ακουμπώ.

Όσα γνώριζα για το κομμάτι αυτό δεν μου ήταν αρκετά. Ήθελα να μάθω περισσότερα τι έδωσε έμπνευση στο μαέστρο, τι έσπρωξε το χέρι του να γεμίσει το πεντάγραμμο με νότες. Να καταθέσει τη ψυχή του δημιουργώντας ένα κομμάτι με έκδηλα τα σημάδια του πόνου σε όλη την διάρκεια του.

Η απάντηση που έλαβα ήταν: ''Το έργο γράφτηκε τον Ιανουάριο του 1996 με σκοπό να περιγράψω τον Άνθρωπο, το Δάσκαλο και Μαέστρο ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΑΠΕΡΓΟΛΑ. Η μουσική ανάλυση του κάθε θέματος της μάρτσιας περιγράφει το πως ακριβώς βίωσα 5 ολόκληρα χρόνια το Μαέστρο κοντά μου, τις λύπες, τις χαρές, τις πνευματικές απορίες και αναζητήσεις του σχετικά με την επίδραση της μουσικής στην διαμόρφωση του χαρακτήρα. Αλλά και γενικότερα τις εξάρσεις και τις αλλαγές συμπεριφοράς του κάθε στιγμή που τις γνώρισα και ήμουν παρών. Δεν είμαι συνθέτης, απλά αποτύπωσα με νότες την προσωπικότητα και τη συμπεριφορά του αγαπημένου μου Μαέστρου.''

Αυτό είναι το ''Πεπρωμένο'', η κραυγή για την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου….
Το κλάμα του μαθητή για τον Δάσκαλό του…. Ένας φόρος τιμής… Μια ζωή κλεισμένη μέσα σε ήχους… Μια ζωή με δυνατές στιγμές και στιγμές ηρεμίας…. Έτσι και το κομμάτι αποτυπώνει και ακολουθεί ένα-ένα τα στάδια που περνά μια ψυχή που θρηνεί. Ξεκινά με ένα ξέσπασμα, με την άρνηση της απώλειας, την αδυναμία αντιμετώπισης της κατάστασης. Συνεχίζει με θυμό και θλίψη για ότι χάθηκε, για ότι δε θα είναι πότε πια το ίδιο και καταλήγει στην αποδοχή, που γλυκά ηρεμεί τη ψυχή και γεννά την ελπίδα της αντάμωσης που θα ξανά έρθει. O αποχωρισμός θα είναι μικρός, θα είναι για λίγο!

Ακούγοντας το Πεπρωμένο νιώθεις τον πόνο, τον κάνεις κομμάτι σου και διαβάζοντας τα λόγια του κ. Μιχαλόπουλου ο οποίος αναφέρεται στο Δάσκαλο και Μαέστρο του με τα πρώτα γράμματα όχι τυχαία πάντα κεφαλαία, εύχεσαι να είχες την τύχη να γνωρίσεις και εσύ αυτόν το σπουδαίο άνθρωπο. Από τα λόγια του κράτησα μια φράση ''Δεν είμαι συνθέτης''. Τη στιγμή όμως που ακούς τη μάρτσια αποδεικνύεται πως ο δάσκαλος έχει πετύχει το έργο του αφού ο μαθητής φαντάζει αντάξιος του.

Λένε πως ο ανθρώπινος πόνος προέρχεται από την άρνηση του γεγονότος ότι όλα στον κόσμο έχουν ημερομηνία λήξεως: οι έρωτες, οι φιλίες, η ευτυχία, ακόμη και η ίδια η ζωή. Ίσως ήταν η άρνηση αυτή του ανθρώπου Μιχάλη Μιχαλόπουλου που μας έδωσε ένα τέτοιο αριστούργημα. Και μέσα από τον πόνο και την κατάθεση του έργου του έκανε πράξη τους στίχους του ποιητή ''Δε πέθανες. Αδιάφορο οι μήνες κι αν περνάνε: τότε οι νεκροί πεθαίνουνε, όταν τους λησμονάνε!''

Είναι φανερό πως η συνάντηση αυτή των δυο ανθρώπων ήταν πεπρωμένο. Στιγμάτισε και όρισε τον μαέστρο τόσο που ήταν αδύνατο να ξεχάσει, αδύνατο να τον αφήσει να ξεχαστεί. Έτσι ο μαθητής χάρισε στο δάσκαλο του μέσα από ένα κομμάτι την αιωνιότητα. Και όσο το Πεπρωμένο ακούγεται το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής στο Λιστόν ο Δημήτρης Δαπέργολας θα είναι εδώ… Θα είναι αθάνατος!
                                                                                                                                     Ε.Σ.

Τα Καυτά δάκρυα του Μεγάλου Σαββάτου...

Η Κέρκυρα είναι γνωστή για τις ομορφιές της, τον Άγιο και τις φιλαρμονικές της...

Ωστόσο αν διαβάσεις και αν ψάξεις θα δεις πως παντού γράφουν για τη Μεγάλη Παρασκευή με το Adagio και το Μεγάλο Σάββατο με τον Αμλέτο… Δυο υπέροχα κομμάτια που παίζονται από την Παλαιά Φιλαρμονική… Δεν είναι όμως τα μόνα πένθιμα εμβατήρια που υπάρχουν. Κάθε κομμάτι που ακούγεται τις μέρες αυτές είναι ξεχωριστό…

Κάθε ντόπιος αγαπά όλες τις φιλαρμονικές το ίδιο… Όπως ένας γονιός μπορεί να έχει αδυναμία σε ένα από τα παιδιά του, αλλά μοιράζει την αγάπη του και την καρδιά του σε ίσα κομμάτια για κάθε του παιδί…

Αγαπώ τη μουσική γιατί με μεγάλωσε, με έκανε τον άνθρωπο που είμαι σήμερα… Γιατί έμαθα να ντύνω τις αναμνήσεις μου με νότες και να γεμίζω τη ψυχή μου με ήχους….

Και οι αναμνήσεις μου από το Μεγάλο Σάββατο το πρωί είναι ντυμένες με το Calde Lacrime… Ίσως φταίει το γεγονός πως το σχολείο μου βρισκόταν πάντα πίσω από την Φιλαρμονική Μάντζαρο... Έτσι ξεκινούσε η λιτανεία το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, η Φιλαρμονική έπαιρνε την θέση της... ''Το αυτί σας στην Φιλαρμονική'', μας έλεγε ο καθηγητής μας… Ο αείμνηστος αρχιμουσικός της, Στέφανος Δολιανίτης, έδινε το σήμα και  η πρώτη νότα έφερνε πάντα σιωπή... Βγαίναμε αργά από το καντούνι της Βουλγάρεως, κόντρα στον Ήλιο, και μπροστά μας απλωνόταν ένα ποτάμι μουσικών μέσα στις μπλε στολές τους με τα γαλανόλευκα λοφία τους να κυματίζουν στο ελαφρύ αεράκι... Η εικόνα αυτή στα μάτια μου έμοιαζε ότι πιο ελληνικό έχω δει ποτέ στη ζωή μου…
Ο κόσμος συμμετείχε σα να τον ακουμπούσε ένα αόρατο χέρι στο άκουσμα της Calde απ΄την Μπλε και από τον ένα στον άλλο απλωνόταν σιωπή… Σιωπή για να πλημμυρίσει η Σπιανάδα με τα Καυτά δάκρυα….

Ένα κομμάτι υπέροχο, μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος…. Όπως τα δάκρυα κυλούν δειλά από την άκρη των ματιών σου, έτσι και το κομμάτι ετούτο ξεκινά και σου φανερώνει αβίαστα τον πόνο και το δράμα της ημέρας. Σιγά σιγά η μπάντα ξεσπά μέσα από τους ήχους που ολοένα δυναμώνουν σε ένα γοερό κλάμα που συντροφεύει τούτη εδώ τη στιγμή τη απώλειας… Και τελικά, όπως στο τέλος κάθε θρήνου, έρχεται η ανακούφιση και η ηρεμία…

Ο Artur Schnabel είπε: ''Τις νότες δεν τις χειρίζομαι καλύτερα από πολλούς μουσικούς. Όσο όμως για τις παύσεις ανάμεσα στις νότες, εκεί βρίσκεται η πραγματική τέχνη.'' Και φαίνεται ο αρχιμουσικός της φιλαρμονικής τούτης, ο μεγάλος δάσκαλος, όπως τον αποκαλούν όσοι τον γνώρισαν, ο Στέφανος Δολιανίτης, το γνώριζε καλά αυτό. Και το Calde Lacrime στο σύνολο του όπως αποδίδεται από τους μουσικούς της φιλαρμονικής είναι η ύψιστη μορφή τέχνης που μπορείς να συναντήσεις, μιας και η θλίψη γεμίζει κάθε κενό, ξεφεύγει και τρυπώνει στη ψυχή σου…

Κάθε Μεγάλο Σάββατο που παρακολουθώ την Μπλε, ως θεατής πλέον, να παίζει αυτό το κομμάτι, είναι λες και ο αρχιμουσικός της δεν έφυγε ποτέ… Σαν ένα σώμα οι μουσικοί με καρδιά το νέο αρχιμουσικό και γιο του αείμνηστου Στέφανου Δολιανίτη, να πορεύονται την ίδια πάντα διαδρομή και η ψυχή της μπάντας δίνει ακόμα το σύνθημα στη Βουλγάρεως και κατευθύνει τους μουσικούς του προς το Φρούριο και εκείνοι βάζουν όλη τους την δύναμη και παίζουν τα Καυτά Δάκρυα για εκείνον…

Ε.Σ.

Ένα θαύμα Μεγάλο Σάββατο πρωί, ώρα εννέα, στη Σπιανάδα...

Όταν μπήκα στο πανεπιστήμιο βρέθηκα να ανακαλύπτω τις υπόλοιπες πόλεις της Ελλάδας και τους ανθρώπους της. Aγάπησα πολλά μέρη που επισκέφτηκα, τίποτα όμως δεν έφτασε ποτέ να συγκριθεί με τον καταγάλανο ουρανό μια ηλιόλουστη μέρα στην Κέρκυρα και τη θέα των σπιτιών του Λιστόν όταν το φως τα χαϊδεύει γλυκά. Είναι τόση η ομορφιά που στέκεσαι χαζεύοντας τα και εύχεσαι να ήσουν ζωγράφος, για να παίξεις με τα χρώματα όπως κάνει η φύση.

Στις φοιτητικές παρέες η συνηθέστερη ερώτηση μετά από μια γνωριμία ήταν:
-Από πού είσαι;
-Από την Κέρκυρα...
-Όμορφο νησί... Καλοκαίρι…Πάσχα…

Όλοι ήξεραν για το Πάσχα είχαν έρθει, είχαν ακούσει, το είχαν κάπου δει.
Και εγώ γέμιζα περηφάνια.
Κάποια στιγμή κάποιος μου είπε ''μπα δεν νομίζω να έρθω ποτέ Πάσχα στην Κέρκυρα, πολυκοσμία και ταλαιπωρία, αν όμως σου έλεγα για να με πείσεις για το αντίθετο να ξεχωρίσεις μια στιγμή από τις μέρες εκείνες, ποια θα ήταν αυτή; ΜΙΑ ΜΟΝΟ.''

Σάστισα…. Ποιο κομμάτι της καρδιάς μου να διαλέξω; Μπορούσα; 
Προς στιγμή δεν είχα απάντηση.
Έκλεισα τα μάτια και σκέφτηκα την Κέρκυρά μου.
Κάθε στιγμή είναι μαγική σκέφτηκα ότι θα πω.
Όμως αντ’ αυτού ξαφνικά είπα με σιγουριά.
...Μεγάλο Σάββατο πρωί, ώρα εννέα, στη Σπιανάδα...
Ο τόπος και η στιγμή που φτάνει κάθε αίσθηση σου στην κορύφωση της.

Θα ανατριχιάσεις από το πρωινό αεράκι που φυσάει από την θάλασσα. Θα δεις την άνοιξη να απλώνεται και να γεμίζει με όμορφα χρώματα τη μεγαλύτερη πλατεία των Βαλκανίων, είναι η εποχή που όλη η Κέρκυρα είναι ένας απέραντος κήπος που ευωδιάζει και σε ζαλίζει με τις μυρωδιές της. Όλες οι αισθήσεις μπλέκονται σε ένα περίεργο γαϊτανάκι και γίνονται ένα, με μοναδικό σκοπό να ενισχύσουν την ακοή σου. Όλα προετοιμάζουν το σώμα σου, το είναι σου, για το υπέροχο που έρχεται. Όταν από μακριά ακουστεί η λιτανεία του επιταφίου που πλησιάζει είσαι πλέον έτοιμος να αφήσεις τους ήχους να κυριεύσουν την ψυχή σου. Το Μέγα Σάββατο είναι μια από τις μέρες εκείνες που λόγω κάποιου θαύματος οι Κερκυραίοι ''περπατάνε'' τον Άγιο τους. Με τις φιλαρμονικές, τα σχολεία, τους προσκόπους, τον κλήρο, όλοι είναι παρόντες. Όπως ήταν πάντα με σεβασμό και μουσική. Γιατί η μουσική εδώ είναι δεύτερη φύση, είναι ζωή!!

Η πλατεία γεμίζει ήχους και παραμένει ακίνητη, εκστατική μπροστά στο θέαμα, η Παλαιά Φιλαρμονική προβάλει τελευταία από το καντούνι της Βουλγάρεως, πολυπληθής και επιβλητική κόντρα στον ήλιο που υψώνεται πάνω από το Παλαιό φρούριο. Έχεις καταλάβει όμως ήδη ότι φθάνει, το έχει προδώσει ο ήχος που προπορεύεται, τρέχει και απλώνεται μέσα από το καντούνι σαν λυγμός και σαν παρηγοριά ταυτόχρονα. Είναι αυτό που ακούγεται, ένα κομμάτι μοναδικό και μελωδικό όσο και η Κέρκυρα. Δραματικό όσο και οι μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας που προηγήθηκαν. Θα το ακούσεις μόνο στην Κέρκυρα και μόνο την ημέρα του Μεγάλου Σαββάτου. Eίναι το Πένθιμο εμβατήριο από τον "Άμλετ" του Faccio. Οι Κερκυραίοι το λένε απλά ο "Αμλέτος".

Όλη μου την ζωή ακούω τον Αμλέτο από μικρό παιδί, κάθε Μεγάλο Σάββατο, και παρά την όποια πολυκοσμία, ταλαιπωρία, το συναίσθημα είναι πάντα το ίδιο, όπως εκείνη την πρώτη φορά που το θυμάμαι. Ο ήχος του Αμλέτο διαπερνά χωρίς δισταγμό ολόκληρη την ύπαρξή σου και ο ρυθμός του συντονίζεται με την καρδιά σου σε τέτοιο βαθμό που την νιώθεις έτοιμη να σπάσει. Ό,τι και να συμβαίνει τριγύρω το απομονώνεις, το απομακρύνεις. Είναι η στιγμή που λαμβάνει χώρα ένα προσωπικό θαύμα, υπάρχεις μόνο εσύ, ο Αμλέτος και ο Άγιος.

Ο Άμλετ που διαπλέει αιώνες τώρα στο χάος βρίσκει ξαφνικά την αλήθεια του στο φως του κερκυραϊκού ήλιου... Και η απάντηση στο δύσκολο ερώτημα να ζει κανείς ή να μην ζει;
Βρίσκει απάντηση...Να ζει...
...Να ζει μια μέρα σαν αυτή του Μεγάλου Σαββάτου να λούζεται στο φως του ανοιξιάτικου ήλιου, να μυρίζει την πασχαλιά και να ακούει την Παλαιά να παίζει ξανά και ξανά τον Αμλέτο.

Θα έρθω μου είπε...θέλω να ζήσω το θαύμα...

Χαμογέλασα...και μουρμούρισα τον Αμλέτο!

Ε.Σ.